اثر فاضلاب بر بتن

از آنجا که فاضلاب معمولی و آب پس مانده تقریباً خنثی بوده، pH آن به مقدار بسیار جزیی ممکن است از ۷ کمتر یا بیشتر باشد، لذا حمله مستقیم اندکی توسط آن به بتن امکان دارد، مگر در مواردی که فاضلاب صنعتی مشخصی موجود باشد. اینکه آیا بتن یا ملات را می‌توان در ساخت مجرای فاضلاب به کاربرد، بستگی به مشخصات مجرا و نحوۀ عملکرد آن دارد. بسیاری از مجراهای فاضلاب بتنی برای طولانی مدت با موفقیت بهره‌برداری شده‌اند ولی گزارشاتی نیز مبتنی بر تخریب برخی از آنها پس از مدت کوتاه بهره‌برداری وجود دارد. اگر فاضلابی دارای بوی بد سولفید هیدروژن باشد، اسید سولفوریک با قدرت کافی برای حمله به ترکیبات آهکی بتن و ایجاد تجزیه‌شدگی در بالای سطح آب تشکیل خواهد شد. سولفید هیدروژن تشکیل شده در اثر تجزیۀ میکروبی ترکیبات سولفوری موجود در فاضلاب، بالا آمده، با اکسیژن و رطوبت ترکیب ‌می‌شود و بر روی بخش‌های فوقانی مجرای فاضلاب اسید سولفوریک ایجاد می‌نماید.

 

در برخی موارد، تغییرات در نحوۀ عملکرد مجرای فاضلاب می‌تواند سودمند واقع شود. از آنجا که جریان فاضلاب معمولاً به خودی خود زیان‌آور نیست، از بروز خرابی در تاج مجرای فاضلاب می‌توان توسط نگهداشتن فاضلاب در دماهای پایین‌تر، پُرنگاه داشتن جریان در مجرای فاضلاب، تهویۀ فضای بین فاضلاب و تاج مجرای آن با سرعت‌های زیاد، با استفاده از روکش‌ها یا پوشش‌های محافظ جلوگیری کرد. پوشش محافظی که اغلب به کار می‌رود، کلرید پلی وینیل است که به عنوان آستر با قرار دادن پلی وینیل در قالب هنگام ریختن لوله اعمال می‌گردد یا نهایتاً به عنوان پوشش رنگ‌آمیزی استفاده می‌شود. در صورتی که شرایط بهره‌برداری صحیح امکان‌پذیر نباشد یا اگر حفاظت لازم تأمین نشود، از بتن سیمان پُرتلند نباید استفاده نمود.

با به کارگیری سیمان پُرآلومینیوم می‌توان مقاومت در مقابل اثر فاضلاب را قدری بهبود بخشید. بهبود مقاومت را همچنین می‌توان با استفاده از یک روش انحصاری به نام بتن اُکریت[۱] حاصل نمود. در این روش بتن سخت و خشک شده در خلأ تحت اثر گاز تترافلورید سیلیسیم طبق رابطۀ زیر قرار داده می‌شود:

۲Ca(OH)2+Sif4  ۲CaF2 + Si(OH)4

طی یک زمان مشخص گاز در عمق بتن (تا مقداری) نفوذ کرده و پوستۀ مقاومی‌در مقابل حملۀ اسیدها ایجاد می‌نماید.

اثر  سایر اسیدها بر بتن

اساساً هیچ نوعی از بتن‌های سیمان پُرتلند در مقابل اسیدها مقاوم نیست. هنگامی‌که سیمان‌های مقاومتر در بتن سالم غیرقابل نوذ که به نحو مناسب در سازۀ خوب طراحی شده ریخته و جا داده شده استفاده می‌شود، مقاومت در مقابل اسیدهای ملایم می‌تواند رضایت‌بخش باشد. در صورت وجود اسیدهای قوی، مصالح دیگری باید به کار برد یا مواد محافظ سطح یا پوشش‌های محافظ تأمین گردد. حملات اسیدی معمول به بتن ناشی از اسیدهای لاکتیک و استیک در کارخانجات صنایع غذایی است. این حملات ملایم ولی جدی است و منجر به نرم شدن کف‌های محیط کار می‌شود که ممکن است نیاز به تعمیر یا تعویض در فواصل زمانی متناوب داشته باشند، حملۀ اسید استیک به سیلوهای بتنی ناشی از غلات سبز تیز کاملاً معمول است.

باکتری‌ها و قارچ‌ها بر روی کف‌ها و دیوارهای کارخانجات صنایع غذایی شرایط خوبی برای رشد دارند. این عوامل باعث آسیب توسط رفتار مکانیکی و ترشح اسیدهای آلی می‌شوند. سیمان‌های ضدباکتری به منظور کاهش این اثرات از طریق تصفیه دائمی‌ساخت و ساز میکروبیولوژیکی موجود هستند(۱). جزء فعال این سیمان‌ها معمولاً ماده‌ای سمی‌مانند آرسنیک یا مس است. سیمان‌های ضدباکتری در کاهش بوها، لجن‌ها و روند خرابی سطوح ملات و بتن مؤثر هستند و به نحو مطلوبی در لبنیاتی‌ها، آشپزخانه‌ها، کارخانجات صنایع غذایی، انبارهای غذایی، کارخانجات داروسازی و کارخانجات شیمیایی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. این سیمان‌ها همچنین در مکان‌هایی که عبور با پای خیس انجام می‌شود، در رخت‌کن‌ها و حمام‌ها و اطراف استخرها به منظور کاهش احتمال سرایت از طریق تماس به کار رفته‌اند.

اثر آب‌شستگی در بتن

در جریان هیدراتاسیون سیمان، هیدروکسید کلسیم قابل حل ایجاد می‌شود. این ماده در آب بدون آهک و شامل دی‌اکسیدکربن محلول به آسانی حل می‌شود. آب برف در جریان‌های کوهستانی به‌خصوص زیان‌آور است، زیرا نسبتاً خالص و سرد بوده و شامل دی‌اکسیدکربن می‌باشد که محلول اسیدکربنیک ملایم با ظرفیت بیشتر از آب خالص جهت حل کردن هیدروکسید کلسیم ایجاد می‌نماید. به عنوان نتیجه این فعل و انفعالات، سطوح سازه‌های انتقال آب ظاهر ماسه‌ای زیر و خشن داشته و امکان کاهش ظرفیت آنها وجود دارد.

در برخی سازه‌های هیدرولیکی تراوش آب از میان ترک‌ها یا درزها یا بتن متخلخل ممکن است و توأم با حمل هیدروکسید کلسیم محلول از میان سازه‌های بتنی باشد. بر روی سطح، واکنش بین هیدروکسید کلسیم و دی‌اکسیدکربن باعث رسوب کربنات کسیم سفید رنگ خواهد شد. به طورکلی این نوع آب‌شستگی منجر به مسئله جدی نمی‌گردد، اما امکان دارد در یک دورۀ زمانی طولانی تجزیۀ جدی را باعث گردد.

مسائل مرتبط با آب‌شستگی را می‌توان با استفاده از مخلوط‌های بتنی متراکم با نسبت‌های اختلاط مناسب، توجه دقیق به طرح صحیح و جاگذاری مناسب درزهای اجرایی و انقباض، تمهیداتی برای زهکشی مطلوب و تأمین پوشش‌های مؤثر و بادوام در مورد لازم، به حداقل رساند. سیمان‌های پُرآلومینیوم، سیمان‌های پٌرتلند سرباره کوره آهن‌گذاری، و سیمان‌های پوزولانی در به حداقل رساندن آب‌شستگی مؤثر هستند.

اثر سولفات‌ها بر بتن

در مناطقی که قلیایی‌ها در خاک و آب‌های زیرزمینی موجود هستند، امکان بروز خرابی در سازه‌های بتنی وجود دارد. اثرات زیان‌آور اساساً ناشی از سولفات‌های سدیم و منیزیم است. این نمک‌ها با هیدروآلومینات کلسیم وارد فعل و انفعال شده، کریستال‌های سولفو آلومینات کلسیم به همراه انسباط قابل ملاحظه ایجاد می‌نمایند که نهایتاً باعث تجزیه و فروپاشی می‌گردند. آهنگ و شدت حملۀ سولفات‌ها با افزایش غلظت آنها در آب‌های زیر زمینی و بالا رفتن دما افزایش می‌یابد. بتن خشک حاوی سولفات‌ مورد حمله واقع نمی‌شود. اشباع پیوسته در آب شدیداً سولفاته اثرات شدید و سریع ایجاد می‌نماید. غالباً شرایط اشباع و خشک متناوب به نظر می‌رسد، زیانبارترین اثرات را داشته باشد.

بیشتر بخوانید  خلاصه ای کلی آزمایش‌های مقاومت بتن

رسوب و افزایش کریستال‌های سولفات‌ در منافذ سطحی بتن همچنین امکان دارد باعث تجزیه گردد. در حین دورۀ خشک شدن ممکن است آب‌های تبخیر شده و کریستال‌های نمک ته‌نشین گردند که با سیکل‌های تر و خشک شدن متناوب افزایش می‌یابند تا زمانی که منافذ را پًر کنند و نهایتاً فشارهای زیادی ایجاد نمایند که باعث آبله‌رویی و پوسته شدن گردند.

مقاومت بتن در مقابل تهاجم سولفات‌ها را به چندین طریق می‌توان بهبود جدی بخشید:

۱- وقتی غلظت سولفات‌های محلول در آب، بیش از ۰٫۲ درصد در خاک و بیش از PPm1500 در آب باشد، باید سیمان ضدسولفات‌ نوع V (C3A کمتر از ۵%) استفاده گردد. هنگامی‌که غلظت سولفات‌های محلول در آب، ۰٫۱ تا ۰٫۲ درصد در خاک یا ۱۵۰ تا PPm1500 در آب باشد، سیمان نوع II (C3A کمتر از ۸%)، نوع (MS)IP یا نوع (MS)IS باید مورد استفاده واقع شود.

۲- وقتی سیمان نوع II استفاده می‌شود، نسبت آب به سیمان نباید از ۰٫۵ تجاوز نماید و در صورت استفاده از سیمان نوع V نسبت آب به سیمان نباید از ۰٫۴۵ فراتر رود. تأثیر مقدار و نوع سیمان بر روی میزان انسباط بتن در معرض آب‌های سولفاتته در شکل زیر نشان داده شده است.

۳- جایگزینی ۱۵ تا ۳۰ درصد وزنی سیمان با یک مادۀ پوزولانی فعال می‌تواند خیلی مؤثر باشد. افزودن پوزولان‌ها برای بیش از ۲ درصد سولفات در خاک و بیش از PPm10000 سولفات‌ در آب مقرر گردیده است. هر نوع خاکستر بادی مورد استفاده باید ضوابط گروه F استاندارد ASTM C618 را برآورده نماید.

۴- محصولات بتنی نگهداری شده در اتوکلاو در°C177 یا بالاتر مقاومت سولفاتی را بسیار بهتر می‌کنند.

تأثیر نوع و مقدار سیمان‌ بر روی آهنگ انبساط بتن در معرض آب‌های سولفاته(2).
تأثیر نوع و مقدار سیمان‌ بر روی آهنگ انبساط بتن در معرض آب‌های سولفاته(۲).

اثر آب دریا بر بتن

بتن در آب دریا تحت اثر عوامل زیادی قرار دارد، ولی اگر طرح اختلاط مناسبی داشته و به نحو مقتضی مخلوط و جا داده شده باشد، باید در مقابل این عوامل تقریباً به طور نامحدود مقاومت نماید. تر و خشک شدن، آب‌شستگی، تغییرات حرارت، خوردگی آرماتورها، اثرات امواج و جزر و مد، حملۀ سولفاتی و پدیده یخ زدن و آب شدن از جمله این عوامل هستند، که ممکن ات همکی وجود داشته باشند. بسیاری از عوامل بالقوع زیان‌آور را می‌توان با استفادع از سیمان معمولی به همراه سنگدانه‌های سالم و بدون واکنش شیمیایی که بعه طور مناسب جهت تهیۀ بتن نفوذناپذیر و مقاوم نسبت‌بندی شده‌اند، کنترل نمود. میلگردهای فولادی را باید به نحو صحیح با حداقل mm37.5 پوشش بتنی و حداکثر نسبت آب به سیمان‌ ۰٫۴ در مقابل خوردگی محافظت نمود. در آب و هوای سرد و یخبندان که یخ زدن و آب شدن عامل مهمی‌به شمار می‌اید، مخلوط بتن باید شامل ۴ تا ۶ درصد حباب هوا باشد. از آنجا حملۀ سولفاتی نیز ممکن است یک عامل توجه باشد، استفاده از سیمان‌های دارای C3A کم مانند انواع II و V مناسب است. به کارگیری سیمان‌های پٌرتلند سرباره‌ای یا سیمان‌های پُرآلومینیوم یا افزودن پوزولان‌های فعال نیز مد نظر قرار گیرد.

اثر کربناتاسیون بر بتن

کربناته شدن بتن عبارت از ترکیب شیمیایی دی‌اکسیدکربن با محصولات هیدراتاسیون سیمان پٌرتلند است. دی‌اکسیدکربن اساساً با هیدروکسید کلسیم ولی همچنین با سیلیکات کلسیم و آلومینات کلسیم ایجاد فعل و انفعال نموده و با بخش کلسیم آنها ترکیب شده کربنات کلسیم را تشکیل می‌دهد. وقتی بتن تازه در هوای سرد در اتاق‌هایی ریخته می‌شود که با هیترهای فضایی بدون تهویۀ مناسب گرم می‌شوند، در معرض دی‌اکسیدکربن غلیظ قرار می‌گیرد. دی‌اکسیدکربن با بتن تازه در نزدیکی سطح واکنش داده باعث ایجاد یک لایۀ سطح ترد و شکننده به ضخامت بین ۲٫۵ تا ۷٫۵ میلی متر می‌شود. این عمل در دمای پایین بینC  °۱- و C °۱۰ در فضایی که دی اکسیدکربن و رطوبت حضور دارند، به آسانی صورت می‌گیرد. اگر نگاه داشتن مقدار دی اکسیدکربن هوا در حد پایین امکان‌پذیر نباشد، بتن تازه را می‌توان با یک مادۀ عمل‌آوری غشایی یا عایق سطحی محافظت نمود که حتی‌الامکان بلافاصله باید اعمال گردند تا بتن در حین ۲۴ ساعت اول کاملاً محفوظ باشد. سطح کربناته شده در مقابل سخت‌کننده‌های شیمیایی عملکرد لازم را ندارد و لذا تنها راه حل، زدودن لایۀ ضعیف از طریق ساب زدن سطح می‌باشد.

کربناتاسیون همچنین باعث تغییرات مهمی‌در بتن سخت شده خصوصاً بتن سبک متخلخل می‌گردد. واکنش دی اکسیدکربن هوا با محصولات هیدراتاسیون سیمان پُرتلند موجب افزایش وزن و جمع‌شدگی برگشت‌ناپذیر می‌شود. مقادیر جمع‌شدگی ناشی از کربناتاسیون ممکن است حدوداً به بزرگی جمع‌شدگی حاصله از خشک شدن بتن اشباع در هوا باشد. محصولات کربناته شده در مقابل تغییرات بعدی رطوبت پایداری حجمی‌بهبود یافته‌ای دارند.

کربناتاسیون به کُندی پیشرفت می‌کند و در رطوبت‌های نسبی نزدیک ۱۰۰ یا کمتر از ۲۵% جمع‌شدگی مستقیم اندکی ایجاد می‌نماید و به نظر می‌رسد در رطوبت نسبی حدود ۵۰% فعالتر باشد. اندازه نمونه، دانسیتۀ نمونه، غلظت دی اکسیدکربن، سابقۀ خشک شدن و کربناته شدن قبلی، و روش عمل‌آوری همگی اثرات مهمی‌بر روی جمع‌شدگی ناشی از کربناتاسیون دارند.

اثر Cao و Mgo آزاد

انبساط زیاد بتن یا ساختمان‌های بنایی در اثر هیدراتاسیون آهک زیاد (ترکیب نشده) و اکسید منیزیم موجود در سیمان «ناسالمی» نامیده می‌شود. اطلاعات کمی‌در مورد انبساط را می‌توان از آزمایش اتوکلاو و براساس ASTM C151 به دست آورد. در صورتی که حداکثر انبساط اتوکلاو برای یک سیمان مشخص پایین‌تر از مقدار مجاز شناخته شده توسط استاندارد ASTM  باشد (همچنان که معمولاً این حالت پیش می‌آید)، با مصرف این سیمان نباید انبساط‌های زیاد ناشی از هیدراته شدن آهک ترکیب نشده و اکسید منیزیم ایجاد شود. مسائل ناشی از این انبساط مانند استفاده از آهک‌ها یا سیمان‌های بنایی حاوی آهک که قبل از به کارگیری کاملاً هیدراته نشده‌اند، می‌باشد. آهک‌های دارای منیزیم زیاد به دلیل هیدراته شدن بسیار کُند، باید مورد مراقبت ویژه قرار گیرند. مطالب زیادی پیرامون نتایج مهم حاصله از بکارگیری مواد شامل آهک کاملاً هیدراته نشده در مقالات ارائه شده است(۳). در دیوارهای آجری چنین موادی به عنوان مواد سیمانی کاربرد زیادی دارند.

روش‌های حفاظت لازم از بتن در مقابل عوامل مخرب

به منظور حصول بتن با کیفیت مناسب باید اثر مواد مختلف بر روی بتن و روش‌های حفاظت از آن مد نظر باشد(۴). یعنی بتنی با طرح اختلاط مناسب، جا دادن دقیق و نگهداری کافی که سازه را آب‌بند می‌کند و این مستلزم موارد زیر است:

بیشتر بخوانید  نوزادی به نام بتن | بررسی تمام عوامل موثر بر بتن در سنین اولیه (از تولد تا 2 روزگی)

۱- نسبت آب به سیمان پایین، نسبت وزنی آب به سیمان نباید از ۰٫۵ تجاوز نماید.

۲- کارآیی مناسب، مخلوط به قدری خشن و خشک نباشد که کرموشدگی اتفاق افتد و به قدری روان نباشد که آب تمایل به صعود به سطح فوقانی بتن داشته باشد.

۳- کاملاً مخلوط کردن، حداقل یک دقیقه پس از تغذیه کامل مخلوط کن یا تا زمانی که مخلوط یکنواختی حاصل شود.

۴- جا دادن صحیح، با ضربه یا ارتعاش، پُر کردن کلیه گوشه‌ها و زوایای قالب‌ها بدون جدایی مصالح اجتناب از درزهای اجرایی

۵- عمل آوری کافی، حفاظت توسط آزاد کردن قالب‌ها بطور درجا، پوشش توسط ماسه خیس یا کرباس و آبپاشی. بتن باید حداقل یک هفته اول مرطوب و بالای C◦۱۰ نگهداشته شود. در حین این دوره زمان نباید تحت فشار هیدرواستاتیکی باشد.

محلول‌های زیادی از جمله نمک‌ها و آب‌های شور که هیچ اثر شیمیایی بر روی بتن ندارند، ممکن است کریستالیزه شوند. این نکته به خصوص مهم است که بتن در معرض تر و خشک شدن متناوب در چنین محلول‌هایی نفوذناپذیر است. وقتی آب آزاد در بتن توسط نمک‌ها اشباع گردد، نمک‌ها در بتن نزدیک سطح طی روند خشک شدن کریستالیزه می‌شوند و این کریستالیزاسیون ممکن است فشار کافی اعمال نماید که موجب پوسته شدگی سطح بشود. محلول‌های نمک سریعتر از آب معمولی باعث خوردگی میلگردها می‌شوند. در سازه‌هایی که در معرض تر و خشک شدن مکرر توسط این نمک‌ها هستند، راه حل اساسی تولید بتن غیرقابل نفوذ و در نظر گرفتن پوشش کافی برای فولاد است و می‌توان پوشش‌های سطحی از قبیل سیلیکات سدیم، روغن بَزرُک یا یکی از انواع روغن‌ها را به عنوان تمهید اضافی نیز به کار برد.

مواد قابل اعمال به سطح: موادی وجود دارند که تقریباً حفاظت بتن را به هر میزان لازم تأمین می‌نمایند. بهترین ماده قابل مصرف برای یک حالت مورد نظر بستگی به پارامترهای زیادی علاوه بر عاملی که باید در مقابل آن محافظت انجام گیرد، دارد. این پارمتر شامل غلظت محلول، دما، مزه، بو و عمل سایشی است. درجه حرارت‌های زیاد معمولاً هرگونه حمله احتمالی را سرعت می‌بخشند، بنابراین نسبت به درجه حرارت‌های عادی بهترین حفاظت را می‌طلبد. مواد قیری نرم شده در درجه حرارت‌های بالارونده امکان دارد حتی ذوب شده و غیرمؤثر گردند. برای یک محدوده کاملاً وسیع از دماهای مختلف، رده‌های متفاومت از مواد در دسترس هستند و جهت شرایط مورد نظر باید با سازندگان در خصوص رده لازم مشورت گردد. در جاهایی که مزه یا بو دارای اهمیت است، باید مشخص نمود که آیا ماده پیشنهادی مطلوب است یا خیر. در مواردی که سایش قابل ملاحظه وجود دارد، به عنوان یک اصل کلی پوشش‌های نازک دوام پوشش‌های ضخیم تر را دارا نیستند.

مواد معمول تر جهت اعمال به سطح (درمان سطحی) در جدول زیر ارائه گردیده است. شماره‌های مذکور در این جدول اشاره به یکی از انواع دروازه گانه ای دارد که ذیلاً تشریح می‌شود. برای بیشتر عوامل مهاجم چندین ماده به عنوان راه حل پیشنهاد شده است، که حفاظت کافی را برای اکثر حالات تأمین می‌نمایند، ولی هر کدام از راه حل‌های دیگر با شماره ای بالاتر از بالاترین شماره مشخص شده در ردیف مربوطه در جدول به همان اندازه مناسب است، و اغلب ممکن است قابل توصیه باشد. در هر انتخاب علاوه بر عواملی که مورد بحث قرار گرفت، باید اقتصاد را نیز از نظر دور نداشت. در مواردی که بهره برداری دائمی‌در مدت طولانی مطلوب نظر باشد، در نظر گرفتن مقاصد اساسی تر حفاظت، نسبت به هزینه ابتدایی کمتر ولی دوام کوتاه مدت، اقتصادی تر است. به منظور عملکرد مطلوب پوشش‌های محافظ، معمولاً بتن باید دارای سطح خشک و بدون گرد و غبار باشد.

 

مواد موجود برای اعمال به سطح بتن
مواد موجود برای اعمال به سطح بتن
مواد موجود برای اعمال به سطح بتن
مواد موجود برای اعمال به سطح بتن
مواد موجود برای اعمال به سطح بتن
مواد موجود برای اعمال به سطح بتن

* درمان‌ها یا مواد پیشنهاد شده در این ستون از جدول که اشاره به موارد تشریح شده در متن دارد، حفاظت کافی را برای اکثر حالات تأمین می‌نمایند، ولی هرک دام از راه‌حل‌های دیگر با شماره‌ای بالاتر از بیشترین شماره‌ی مشخص شده در ردیف مربوطه در جدول به همان اندازه مناسب است و اغلب می‌تواند قابل توصیه باشد.

+ بسیاری از روغن‌های روان‌ساز شامل مقداری روغن‌های گیاهی هستند. بتن در معرض چنین روغن‌هایی باید مانند بتن در معرض روغن‌های گیاهی محافظت گردد.

++ در پوشش‌های نازک، عامل به سرعت اکسیده شده و اثری ندارد. نتایج نشان داده شده در بالا برای حالتی است که به طور ثابت در معرض عامل مهاجم به صورت مایع باشد.

۱- فلوئوسیلیکات منیزیم یا فلوئوسیلیکات روی: اعمال این ماده شامل دو یا چند مرحله اجرایی است. مرحله اول محلولی شامل حدود gr450 (یک پوند) کریستال‌های فلوئوسیلیکات در چهار لیتر (یک گالن) آب است و برای مراحل بعدی حدود gr900 (دو پوند) کریستال در چهار لیتر آب استفاده می‌شود. برس‌های بزرگ برای اعمال مواد بر روی سطوح قائم و جاروب‌ها برای سطوح افقی مناسب هستند. پس از اعمال هر لایه باید به آب اجازه داد تا خشک شود و پس از خشک شدن آخرین لایه، برای زدودن کریستال‌های تشکیل شده باید سطح را برس زد و با آب شست. ماده مذکور با عملکرد شیمیایی سطح را سخت کرده و آن را نفوذناپذیرتر می‌نماید. فلوئوسیلیکات‌ها توسط فروشندگان مواد شیمیایی عرضه می‌شوند.

۲- سیلیکات سدیم (معمولاً «شیشه آبی»[۲] نامیده می‌شود): این ماده کاملاً لزج است و لذا جهت اطمینان از نفوذ آن باید توسط آب رقیق گردد. میزان رقیق کردن بستگی به کیفیت سیلیکات و نفوذپذیری بتن دارد. سیلیکات با غلظت حدود۴۲٫۵ درجه بومه[۳] با نسبت‌های یک لیتر در چهار لیتر آب به خوبی رقیق می‌شود. این ماده در دو یا سه لایه یا بیشتر می‌تواند اعمال گردد و هر لایه باید کاملاً خشک شود. بر روی سطوح افقی می‌توان آن را ریخت و سپس حتی با جارو یا برس پخش نمود. شستن هر لایه با آب پس از سخت شدن آن شرایط بهتری را برای اعمال موفق پوشش فراهم می‌کند. برای مخازن و سازه‌های مشابه به منظور حصول پوشش‌های محکمتر غالباً محلول‌های بسیار قویتر و موثرتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

۳- روغن‌های خشک: می‌توان روغن بَزرک خام یا جوشیده را به کار برد ولی نوع چوشیده آن سریعتر خشک می‌شود. روغن چوب چینی یا روغن درخت جلا و روغن سویا نیز مؤثر هستند. اعمال روغن در صورت گرم بودن باعث نفوذ مطمئن تر می‌گردد. باید بلافاصله پس از گرم کردن مورد استفاده قرار گیرد. امکان دارد در دو یا سه لایه به کار رود و باید هر لایه قبل از اعمال لایه بعدی به طور کامل خشک گردد. رقیق کردن روغن با تربانتین تا حصول مخلوط با قسمت‌های مساوی نفوذ بهتری را برای اولین لایه فراهم می‌نماید. قبل از اولین لایه، بتن باید به خوبی عمل آوری شده و خشک گردد. بعضی مواقع روغن پس از ماده فلوئرسیلیکات منیزیم به سطح اعمال می‌گردد که باعث ایجاد پوشش خوب بر روی یک سطح سخت شده می‌گردد.

بیشتر بخوانید  2 دلیل تغییر حجم در بتن تازه

۴- کومار[۴]. کومار یک زرین مصنوعی قابل حل در اکسیلن و حلال‌های هیدروکرین مشابه است. محلول آن شامل حدود ۲٫۷ کیلوگرم کومار در چهار لیتر اکسیلن با مقداری روغن بزرک جوشیده پوشش خوبی را ایجاد می‌نماید. دو لایه یا بیشتر باید اعمال گردد. بتن باید کاملاً خشک باشد. جهت حل شدن بهتر باید کومار به صورت پودرشده در آید. در رده‌های مختلف از قهوه ای سیر تا بی رنگ عرضه و از طریق فروشندگان رنگ و روغن فروخته می‌شود.

۵- رنگ‌ها و روغن‌های جلا: هر نوع روغن جلا را می‌توان به بتن اعمال نمود. روغن‌های رده بالای اسپار[۵]، روغن چوب چینی، یا انواع باکلیت[۶] و رنگ‌های روغنی مصنوعی و پوشش‌ها یا رنگ‌های شامل مقدار زیاد لاستیک کلرزده شده یا لاستیک مصنوعی حفاظت مناسبی را در مقابل بسیاری از عوامل مهاجم تأمین می‌نمایند. دو لایه یا بیشتر باید اعمال گردد. برخی سازندگان می‌توانند پوشش‌های مرکب ویژه ای را برای شرایط خاص تولید و عرضه نماید.

۶– رنگ‌های قیری یا قطران زغال سنگ، قطران و قیرها. این مواد معمولاً در دو لایه به کار می‌روند، یک لایه نازک برای تأمین چسبندگی و لایه نهایی ضخیم تر. لایه نهایی باید به دقت اعمال گردد تا از پیوستگی آن اطمینان حاصل شود و از روزنه‌های سوزنی اجتناب گردد. در صورت نیاز سطح باید پرداخت گردد.

۷- لعاب قیری: این ماده محافظ مناسبی در مقابل اسیدهای نسبتاً قوی است. در مقابل سایش در درجه حرارت‌های زیاد مقاوم نیست. دو نوع ماده استفاده می‌شود، یک محلول اولیه و لعاب مناسب. محلول اولیه دارای روانی به میزانی است که با برس نازک می‌توان آن را پخش کرد و باید به گونه ای اعمال شود که سطح را کاملاً پوشش دهد و قبل از لعاب کاری نهایی کلیه نقاط بدون پوشش پرداخت گردند. هنگامی‌که این لایه کاملاً خشک شد، تا حدی که به مقدار جزیی حالت چسبناکی داشته باشد، برای لعاب آماده است. لعاب معمولاً از قیر با یک پُرکننده معدنی سیلیسی پودرشده تشکیل می‌شود. ماده پُرکننده مقاومت در مقابل سیلان و تغییرشکل در دماهای بالارونده و همچنین سایش را افزایش می‌دهد. لعاب باید مذاب بوده و به دقت گرم شده باشد تا روانی کافی برای برس کاری و پخش را حاصل نماید. درجه حرارت نباید از C◦۱۹۰ تجاوز نماید. از آنجا که لعاب به سرعت گیرش حاصل نموده و سخت می‌شود، باید سریعاً پخش گردد.

۸- ماستیک قیری: این ماده به دلیل ضخامت لایه ای که باید اعمال گردد، عمدتاً برای کف‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما برخی از ماستیک‌ها را می‌توان بر روی سطوح قائم پخش نمود. بعضی از ماستیک‌ها به صورت سرد استفاده می‌شوند و بعضی باید گرم شده تا سیلان یابند. ماستیک سرد از دو بخش تشکیل می‌شود، محلول اولیه و پوشش اصلی یا ماستیک. ابتدا محلول اولیه بر روی سطح پخش و برس کاری می‌گردد. هنگامی‌که این محلول تا حد حالت چسبناکی خشک شد، لایه نازک به ضخامت حدود mm0.8 ماستیک بر روی آن ریخته و ماله کاری می‌شود. پس از خشک شدن این لایه، لایه‌های دیگری از ماستیک به ضخامت mm0.8 متوالیاً اعمال می‌گردد تا زمانی که ضخامت لازم برای پوشش تأمین می‌گردد. ماستیک مشابه محلول اولیه است ولی با پُرکننده معدنی سیلیسی پودرشده ریز، آسیاب شده تا یک ماده چسبناک خیلی ضخیم ایجاد نماید.

ماستیک‌های گرم قدری شبیه مخلوط‌های به کار برده شده در روسازی‌های آسفالتی ورقه ای است، ولی جزء خمیری چسبنده آنها بیشتر است، زیرا هنگامی‌که گرم و جاری می‌شوند، باید بتوان آنها را در محل پاشیدن و ماله کشی نمود. آنها فقط در صورتی رضایت بخش هستند که در لایه‌های به ضخامت cm2.5 یا بیشتر بر روی سطح اعمال گردند. مخلوط آماده شده برای اعمال به سطح معمولاً شامل ۱۵ % ماده خمیری و چسبنده آسفالتی ۲۰ % پُرکننده معدنی سیلیسی پودرشده ریز و بقیه ماسه دانه بندی شده تا حداکثر اندازه mm6.5 می‌باشد.

۹-آجر یا کاشی لعاب داده شده: این مصالح محصولات رسی گداخته شده خاصی هستند که مقاومت زیادی را در مقابل حمله اسیدها یا قلیایی‌ها دارا هستند. البته باید با ملاتی به کار روند که آن نیز در مقابل عامل مهاجم مقاوم باشد. معمولاً یک غشای آب بند و بستری از ملات بین آجر یا کاشی و بتن قرار داده می‌شود. مقداری سیمان مقاوم در مقابل اسید نیز حل کرده و در درزها تزریق می‌گردند. فقط موادی که برای شرایط مورد نظر مناسب هستند، باید به کار برده شوند و توصیه‌های سازندگان در خصوص نحوه استفاده و کارگذاری آنها باید پیروی شود. سیمان و آجر سیلیسی در برابر اسید هیدروفلوئوریک و هیدروکسیدها مقاوم نیستند ولی سیمان و آجر مخصوص برای این موارد موجود هست.

۱۰- شیشه: ممکن است به بتن چسبانده شود.

۱۱- سرب: ممکن است با یک رنگ آسفالتی به بتن چسبانده شود.

۱۲- ورقه‌های رزین مصنوعی، لاستیک و لاستیک مصنوعی: ورقه‌های رزین مصنوعی، لاستیک یا لاستیک مصنوعی مقاوم در مقابل بسیاری از اسیدها، قلیایی‌ها و سایر مواد مهاجم در دسترس هستند. این مواد با چسبنده‌های مخصوص به بتن چسبانده می‌شوند.

 

[۱] – Ocrate concrete

[۲] – Water glass

[۳] – Baume (درجه ای که در غلظت سنجی به کار می‌رود)

[۴] – Cumar

[۵]  Spar: نوعی سنگ آهک و مواد معدنی غیرفلزی و براق. (مترجم)

[۶] Bakelite: نام تجاری نوعی صمغ و پلاستیک که برای عایق کاری به کار می‌رود. (مترجم)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Share via
Copy link
Powered by Social Snap