بتن ریزی در هوای گرم: دستورالعمل، الزامات، روش‌ ها و استاندارد ها

بتن ریزی در هوای گرم

هوای گرم ساخت و اختلاط و گیرش سیمان را دچار مشکل می‌کند. عمده این مشکل در زمان گیرش سیمان بتن خود را نشان می‌دهد. بتن‌ریزی در هوای گرم نیاز به تمهیدات خاص و رعایت نکات فنی بسیار دقیق دارد. با رعایت موارد اصولی و نظارت دقیق بر بتن ریزی در هوای گرم جلوی بسیاری از مشکلات را می‌توان گرفت. بعضا افزودنی مناسب یا شرایط عمل آوری صحیح موجب رسیدن به نتیجه و مقاومت دلخواه خواهد شد. پس مشکل اصلی گرم شدن بتن است که واکنش سیمان به صورت ناقص انجام می‌پذیرد و مقاومت نهایی بتن کم می‌شود. هدف مقابله با این گرما است. در این مطلب آنچه را که شما باید در مورد بتن ریزی در هوای گرم بدانید، به شما می‌گوییم. اگر علاقه مند به آشنایی با بتن ریزی در هوای سرد نیز هستید پیشنهاد می‌کنیم مقاله “راهنمای کامل بتن ریزی در هوای سرد” را مطالعه کنید.

مشکلات بتن ریزی در هوای گرم

مشکلات بتن ریزی در هوای گرم به صورت تبخیر شدید آب بتن و تسریع زمان گیرش سیمان خود را نشان می‌دهد. پس اگر شرایطی فراهم شود که بتن و مخصوصا سطح در تماس با هوا سریع خشک نشود و مرطوب باقی بماند، بتن دچار مشکل نشده و همانند بتنی عمل می‌کند که در هوای معمولی عمل آوری شده و سفت شده است.

یک موضوع که بسیار بتن ریزی در هوای گرم را سخت می‌کند؛ بدون شک افزایش سفتی و قوام بتن است. بتن سفت کارپذیری ندارد و اجرای آن با مشکل مواجه شده و انرژی و هزینه بسیاری نیاز دارد.

در گذشته نه چندان دور گرمای هوا سبب تعطیلی پروژه بتنی می‌شد
در گذشته نه چندان دور گرمای هوا سبب تعطیلی پروژه بتنی می‌شد

بدترین شرایط ممکن بتن ریزی بالا بودن دمای محیط و بتن و کم بودن رطوبت نسبی در حضور وزش باد است. در این شرایط ویژه بتن ریزی تحت تدابیر شدید نگهداری و عمل آوری باید قرار گیرد. بهترین روش باید حفظ کیفیت بتن اقتصاد و عملی بودن را دربر داشته باشد.

در مقاطع نازک بتن ریزی و یا دارای درصد آرماتور زیاد در هوای گرم بتن ریزی با مشکلات فراوانی از جمله قوام بتن روبرو می‌شوید.

در مکانی که بتن باید مسیر زیادی را طی و به مکان بتن ریزی برسد به دلیل پمپاژ طولانی و ترمی و شوت سقوطی یا تسمه نقاله در گرما آب بتن از دست رفته و امکان ایجاد درز سرد و کاهش روانی بتن وجود دارد.

به دلیل گرمای هوا حتی اگر بتن در دمای مناسب ساخته شود، بعد از مدت کوتاهی حتی کم‌تر از نیم ساعت دمای بتن بالا می‌رود. پس پایین نگه داشتن دمای بتن ریخته شده هم باید در نظر گرفته شود.

در برخی موارد خاص با نیتروژن مایع بتن را خنک می‌کنند.
در برخی موارد خاص با نیتروژن مایع بتن را خنک می‌کنند.

برخی مشکلات بتن ریزی در هوای گرم عبارتند از :

  • افزایش تقاضای آب بتن: تبخیر سطحی آب بتن در هوای گرم شدیدتر است.
  • کاهش سریع‌تر اسلامپ: دمای بالا هم آب را تبخیر می‌کند و هم واکنش سیمان سریع‌تر رخ می‌دهد.
  • سفت شدن سریع بتن و به وجود آمدن درز سرد: با فاصله اندک زمانی بدلیل گیرش بتن ریخته شده چسبندگی با بتن جدیدتر صورت نمی‌پذیرد.
  • انقباض شدید بتن: بدلیل سرعت بالای تبخیر
  • مشکل در تنظیم هوای بتن: دمای بالا گاز موجود در بتن را منبسط می‌کند.
  • ترک خوردن بتن: به دلیل جمع شدن سریع بتن
  • بیرون آمدن شیره بتن

الزامات بتن ریزی در هوای گرم

بتن ریزی در هوای گرم مشکلاتی را در پی دارد. بهترین و اصولی ترین راه مقابله با شرایط محیطی و جوی نامناسب افزودن یک ماده به بتن برای رسیدن به شرایط ایده‌آل مورد نظر است. از جمله مواد مناسب برای این شرایط استفاده از مواد افزودنی دیرگیر بتن و یا کیورینگ مناسب بتن است.

الزامات بتن ریزی در هوای گرم بسیار فراوان است که چند مورد مهم را ذکر می‌کنیم:

  1. انتخاب مصالح مناسب و طرح اختلاط بهینه: مصالح با جذب آب کم
  2. کاهش و کنترل دمای بتن تازه: استفاده از آب خنک و مصالح زیر سایه
  3. استفاده از بتن با کارایی مناسب که امکان بتن ریزی سریع داشته باشد
  4. کم کردن زمان حمل و نقل و پرداخت اولیه بتن: تعداد کافی نیروی انسانی و کامیون حمل بتن و پمپ بتن ریز
  5. تغییر زمان بتن ریزی به شب: جلوگیری از تابش نور خورشید در بتن ریزی و ساعات اولیه بتن ریزی
  6. محافظت و کیورینگ بتن در دوره عمل آوری: حفظ رطوبت و دمای کم بتن
  7. اطمینان در مورد یکنواختی ذرات بتن
  8. مه پاشی بعد از ریختن بتن
  9. لوله پمپاژ بتن با گونی پوشانده و مرطوب شود: جلوگیری از گرم شدن بتن در مسیر بتن ریزی
  10. جلوگیری از چرخش اضافی کامیون حمل بتن: سبب گرم شدن زیاد بتن می‌شود.
  11. در صورت استفاده از تسمه نقاله یا ترمی روی آن را بپوشانید.
بیشتر بخوانید  بتن ریزی در هوای سرد: دستورالعمل، الزامات، مشکلات و روش ها
پوشاندن سطح بتن در هوای گرم یک راه حل مناسب برای حفظ آب بتن است.
پوشاندن سطح بتن در هوای گرم یک راه حل مناسب برای حفظ آب بتن است.

تاثیر هوای گرم بر بتن

هوای خیلی گرم به طور نسبی برای بتن ریزی ۳۸ درجه سانتی‌گراد به بالا و هوای گرم ۳۲ درجه سانتی‌گراد است. اگر بتن در ۲۴ ساعت ابتدایی ریخته شدن در دمای بیش از ۳۸ درجه سانتی گراد عمل آوری شود. مقاومت فشاری ۲۸ روزه بتن ۱۰ تا ۱۵ درصد کم‌تر از نمونه عای خواهد بود. ولی مقاومت ابتدایی و زیر ۲۴ ساعت بتن اندکی بیش از حالت عادی است. هر چه ساختار ذرات بتن یکنواخت‌تر باشد، مقاومت آن افزایش می‌یابد.

هوای گرم آب اضافی بتن را تبخیر می‌کند. این آب اضافی با نشت در بتن و خاصیت مویینگی خود را به سطح بتن می‌رساند. هر عاملی که سبب تاخیر در حرکت آب و یا حتی تبخیر آن شود راحتی بتن ریزی و عمل آوری در هوای گرم را در پی دارد.

در هوای گرم کم کردن دمای بتن و حرارت هیدراتاسیون یک راه عملی برای بهبود کیفیت بتن است. استفاده از پوزولان و خاکستر بادی سبب کاهش حرارت واکنش سیمان و نگهداری شیره بتن برای جلوگیری از پوسته شدن و ترک خوردن یکی از راه حل‌های توصیه شده است. یک راه دیگر هم استفاده از سیمان کندگیر و سیمان با حرارت‌زایی کم است. این موارد در نهایت سبب انقباض در بتن خواهد شد. ولی استفاده از افزودنی بتن چنین مشکلاتی ندارد. چون شرکت سازنده همه معایب را شناسایی و برطرف می‌کند.

یکی از مواردی که در هوای گرم شرایط را بدتر می‌کند، وزش باد است. اگر سرعت باد بیش از ۱۶ کیلومتربر ساعت شود برای مراقبت از بتن باید اقدامی همانند بستن فضای بتن ریزی نمود. ساخت بادشکن یک راه مناسب است.

بتنی که در هوای گرم خشک شود، نفوذپذیری آن در اثر ایجاد کریستال بزرگ درون ساختار بتن زیاد می‌شود. بتن متخلخل در برابر یون کلر و سایر عوامل مخرب محیطی ضعیف است. با نفوذ این یون‌ها به داخل بتن آرماتور بتن از دست رفته و حتی خود بتن نیز با گذشت زمان تخریب می‌شود.

     تاثیر هوای گرم بر مشخصات بتن

هوای گرم تغییراتی در بتن تازه و سیمان به وجود می‌آورد. که در ادامه تعدادی را بررسی می‌کنیم:

  1. افزایش واکنش هیداراتاسیون سیمان که سبب کاهش زمان گیرش سیمان و سختی در اجرا و تسطیح بتن می‎شود.
  2. میزان آب مورد نیاز در نمونه بتن افزایش می‌یابد.
  3. افزایش آب بتن در نهایت سبب کاهش مقاومت و انقباض پس از خشک شدن بتن می‌شود.
  4. افت سریع‌تر اسلامپ و کاهش سرعت روند کار بتن ریزی
  5. ترک پلاستیک در وزش باد گرم و خشک بسیار محتمل است.
  6. در بتن ریزی حجیم به دلیل حرارت هیدراتاسیون شدید و اختلاف دمای داخلی و خارجی بتن مشکلاتی را در پی دارد.
  7. در هوای گرم حباب بتن معمولا بزرگ شده و یا تعدادی از آن‌ها به هم چسبیده و می‌ترکد.

     تاثیر هوای گرم بر مصالح بتن

هوای گرم بر مصالح بتن اثر خود را می‌گذارد. هر یک از این مواد به نوعی در هوای گرم تغییر می‌کنند. هوای گرم اثر خود را بر بتن تازه گذاشته و نتایج آن در بتن خشک شده کاملا مشهود است. گرم شدن زیاد هوا، عمده عملکرد آب که شامل تبخیر آب و تغییر در نوع واکنش هیدراتاسیون خود را نشان می‌دهد.

بیشتر بخوانید  آرملات و پودر سخت کننده بتن | کاربرد، تفاوت و روش ساخت

توجه فرمایید که نتایج نمونه موجود در آزمایشگاه به دلیل فراهم نشدن همه عوامل جوی مثل نور خورشید و وزش باد و دیگر عوامل امکان غیر واقعی بودن اعداد حاصل وجود دارد. در برقرار کردن شرایط گرم شبیه به حالت طبیعی نیز محدودیت نسبت به حالت آزمایشگاهی وجود دارد.

     تاثیر هوای گرم بر سیمان

استفاده از سیمان با ذرات نسبتا بزرگ و حرارت زایی کم در هوای گرم بهتر است؛ و در صورت امکان از مواد پوزولانی استفاده شود. هرچه ذرات سیمان ریز باشد سرعت آب‌گیری  و واکنش آن زیادتر شده و گرمای زیاد در زمان کم تولید می‌کند. استفاده از سیمان تیپ ۳ مشکل ساز است.

طرح اختلاط را توسط مواد افزودنی به گونه‌ای تنظیم کنید تا میزان مصرف سیمان به حداقل برسد. در صورت بالا رفتن عیار سیمان از میزان ۴۰۰ امکان ترک خوردن بتن در هوای گرم به دور از انتظار نیست.

سیلوی با رنگ روشن برای جلوگیری از گرم شدن بیش از حد سیمان
سیلوی با رنگ روشن برای جلوگیری از گرم شدن بیش از حد سیمان

در انبار دمای سیمان را در محدوده زیر ۶۰ درجه سانتی‌گراد حفظ کنید. آیین نامه بتن ایران تا دمای ۷۵ درجه را نیز قابل قبول می‌داند. پس از مصرف سیمان تازه تولید شده خودداری کرده و مدتی سیمان را در انبار نگه‌داری و سپس مصرف کنید. سیلوهای سیمان سفید رنگ و یا حداقل رنگ روشن داشته باشند. در کارگاه‌های پیشرفته بتن سازی از سیلوی دوجداره یا دارای عایق مناسب استفاده می‌کنند.

     تاثیر هوای گرم بر سنگدانه

هوای گرم تاثیر زیادی روی سنگدانه بتن ندارد. ولی هر چه جذب آب سنگدانه کم باشد برای بتن ریزی در روز گرم مناسب است. این سنگدانه بهتر است در مکان مسقف نگه‌داری شود. حداکثر میزان استاندارد جذب آب سنگدانه ۳% است. البته اگر دانه درشت‌تر باشد این میزان به ۲٫۵% محدود می‌شود.

سنگدانه قبل از مصرف شسته و خشک شود. از لحاظ واکنش قلیایی مورد بررسی قرار گیرد. اگر امکان ساخت سرپناه برای سنگدانه وجود ندارد روی آن را با پوشش مناسب مثل برزنت بپوشانید.

     تاثیر هوای گرم بر افزودنی

برای بتن ریزی در هوای گرم آب بهترین راه حل است. هم سبب کاهش دما و هم افزایش روانی بتن می‌شود. ولی آب در نهایت سبب کاهش کیفیت و مقاومت بتن می‌شود. برای حفظ تمام خواص بتن تازه و خشک شده بهتر است از افزودنی بتن استفاده شود. مناسب‌ترین افزودنی برای هوای گرم فوق روان کننده بتن دیرگیر است. این محصول سبب کاهش نیاز آبی مخلوط بتنی و به تاخیر انداختن واکنش سیمان در هوای گرم برای رسیدن به مقاومت کافی می‌شود.

در هوای گرم استفاده از افزودنی حباب‌ساز بتن توصیه نمی‌شود. گرمای هوا سبب بروز مشکل در حضور هوای اضافی بتن می‌شود.

توجه به میزان مصرف توصیه شده هر افزودنی بسیار مهم است. بعضا مشاهده شده به دلیل گرمای بیش از حد هوا، از روان کننده زیاد استفاده شده و بتن گیرش خود را به درستی انجام نداده و دانه بتن جدا شده و آب انداختگی گسترش پیدا کرده و بتن بسیار ضعیف عمل می‌کند.

دیرگیر بتن

دیرگیر بتن لیکو LICO

افزایش زمان گیرش بتن در هوای گرم

افزودنی بتن

دیرگیر پمپ بتن پامپر PUMPER

ویژه جابجایی پمپ در هوای گرم

     تاثیر هوای گرم بر آب بتن

گرمای ویژه آب چهار تا پنج برابر سیمان و سنگدانه است. دمای آب یا همان میزان گرمای آب بیش‌ترین تاثیر را در مخلوط بتنی دارد. حتی در بتنی که میزان آب آن کم است؛ پایین آوردن دمای آب یک راه موثر در مناسب کردن دمای بتن تازه برای ریختن است. اگر بتوان دمای آب را ۳٫۵ تا ۴ درجه خنک کرد؛ کل بتن حدودا یک درجه خنک می‌شود. خنک کردن آب بسیار راحت و حتی با قالب یخ می‌توان این کار را انجام داد. سفید کردن رنگ خارجی مخازن آب هم موثر است.

استفاده از یخ برای کاهش دمای بتن
استفاده از یخ برای کاهش دمای بتن

در آزمایشی برای تعیین تاثیر گرمای آب بر اسلامپ بتن معلوم شد هر ۱۰ درجه گرم شدن آب بتن، اسلامپ را بین ۲۰ تا ۲۵ میلی‌متر کاهش می‌دهد.

کنترل دمای بتن

در دمای بسیار بالا تغییر در میزان انتشار یون در طی هیدراتاسیون اولیه و اختلافات احتمالی در تراکم لایه در اطراف ذرات سیمان رخ می‌دهد. این مسایل و به هم ریختن روند گیرش سیمان به شدت سبب کاهش مقاومت بتن خواهد شد.

بیشتر بخوانید  چک لیست بتن ریزی

در صورت افزودن مستقیم یخ به مخلوط بتنی تا زمان ذوب شدن کامل یخ اختلاط ادامه پیدا کند. میزان یخ اضافه شده را برای میزان نیاز آبی و طرح اختلاط در نظر بگیرید.

مخلوط های بتنی که سیمان زودگیر دارند و یا به هر دلیلی سریع سخت می‌شوند. در طی گیرش اولیه حرارت بالایی تولید می‌کنند. اگر هوا هم گرم باشد شرایط باید به صورت کنترل شده برای گیرش تدریجی سیمان فراهم شود تا بتن ترک نخورد.

دمای بالای ۳۲ درجه سانتی گراد برای امر بتن ریزی گرم حساب می‌شود. هر اقدامی برای کاهش این دما کیفیت نهایی بتن را بالا می‌برد.

ساخت بتن در هوای گرم

ساخت بتن در هوای گرم شرایط خاص خود را دارد. کم کردن دما و گرمای بتن اولین و مهم‌ترین اقدام در تولید بتن است. حفاظت مناسب از مواد اولیه و ایجاد شرایط انبار برای خنک نگه داشتن مصالح یکی از راحت‌ترین روش‌ها برای ساخت بتن در هوای گرم است. برای ساخت بتن در هوای گرم تمامی موارد از جمله تعداد نفرات، دستگاه و حتی مصالح چک شود که سرعت کار پایین نیاید.

ساعات ابتدایی روز و انتهایی شب برای این امر مناسب‌ترین وقت است.

بتن ریزی در شب برای جلوگیری از تابش خورشید و گرم شدن بتن
بتن ریزی در شب برای جلوگیری از تابش خورشید و گرم شدن بتن

حمل بتن در هوای گرم

کامیون حمل بتن باید سفید و یا رنگ روشن داشته باشد. دور قسمت محفظه نگه‌دارنده را توسط عایق همانند گونی نخی مرطوب پوشانده تا بتن خیلی گرم نشود.

انتخاب رنگ روشن برای کامیون حمل بتن جهت جلوگیری از گرم شدن بتن
انتخاب رنگ روشن برای کامیون حمل بتن جهت جلوگیری از گرم شدن بتن

در صورت امکان از ظرفیت حد بالای حمل کننده‌ها استفاده شود. وقتی حجم بتن زیاد باشد دیرتر گرم می‌شود. پیوستگی انتقال بتن رعایت شود. در هوای گرم در مدت زمان کم درز سرد به وجود می‌آید.

در نظر گرفتن ریزترین مسایل حتی نحوه مسیریابی راننده تا رسیدن به پروژه هم در زمان حمل بتن موثر است. بهتر است هماهنگی بین پمپ بتن و کامیون حمل برای جلوگیری از معطلی بتن صورت گیرد.

روش های بتن ریزی در هوای گرم

برای بتن ریزی در هوای گرم باید مکانی که برای بتن ریزی آماده شده توسط آب پاشی و یا پوشاندن توسط گونی مرطوب خنک نگه داشته شود. توجه شود که آب اضافی در قالب و محوطه بتن ریزی باقی نماند.

استفاده از قالب چوبی در هوای گرم توصیه نمی‌شود. این قالب‌ها سبب جذب و تبخیر آب می‌شوند.

عمل آوری بتن در هوای گرم

مراقبت و محافظت و پروراندن بتن بسیار مهم است. اگر تمامی شرایط مهیا و همه استانداردها رعایت شود. بهترین طرح اختلاط با مناسب‌ترین افزودنی در تهیه بتن سهیم باشد. بتن بدون عمل آوری مناسب کیفیت لازم را نخواهد داشت. برای آب دادن بتن در حد امکان دور ستون و سقف را با گونی نخی بپوشانید و سپس اقدام به آب دادن کنید. وجود این گونی به حفظ رطوبت در زمان طولانی کمک می‌کند. تا ۳۰ روز سطح بتن خنک و درحد امکان مرطوب نگه داشته شود.

آب دادن پیوسته بتن در هوای گرم به همراه گونی نخی
آب دادن پیوسته بتن در هوای گرم به همراه گونی نخی

در هنگام آب دادن بتنن در هوای گرم از آب یخ و یا خیلی سرد که بیش از ۱۵ درجه اختلاف دما با محیط دارد، استفاده نشود.

یک ایده مناسب برای حفظ آب بتن و مرطوب ماندن عایق کردن بتن به وسیله مواد پوششی یا پلاستیک کشیدن دور بتن است. در پلاستیک کشی ظاهر بتن را حفظ کرده و توجه شود که پلاستیک سالم باشد.

مراقبت از بتن در هوای گرم برای رسیدن به مقاومت از پیش تعیین شده و تایید دستگاه نظارت و بهبود دوام بتن و هم‌چنین پایایی بتن در برابر عوامل محیطی بسیار مهم است.

یک روش هم که در بتن ریزی مسطح قابل استفاده است؛ ریختن ماسه و یا خاک روی بتن و سپس مرطوب کردن بتن تا آب زمان بیش‌تری روی بتن وجود داشته باشد.

به طور کلی باید از کاهش رطوبت و حفظ دما و تکمیل هیدراتاسیون اطمینان خاطر پیدا کرد.

نوع بتن بتن عادی با حداقل نسبت

آب به سیمان ۰٫۴۳

بتن حاوی مواد افزودنی معدنی دوده، سیلیس و سرباره با حداکثر

نسبت آب به سیمان ۰٫۴۳

حداقل روزهای مورد نیاز برای عمل آوری بتن در شرایط محیطی هوای گرم

بالای ۳۲ درجه سانتی گراد

۷ ۱۴
عمل آوری بتن در هوای گرم نیاز به گروه متخصص و امکانات ویژه دارد
عمل آوری بتن در هوای گرم نیاز به گروه متخصص و امکانات ویژه دارد

منابع: +

1 دیدگاه برای “بتن ریزی در هوای گرم: دستورالعمل، الزامات، روش‌ ها و استاندارد ها

  1. اشتراک‌ها: بتن ریزی: راهنمای جامع اقدامات لازم از تولد تا 2 روزگی بتن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پیام در واتساپ
به کمک نیاز دارید؟
سلام
چطور میتونم کمکتون کنم؟